Print

280457345 369398771895596 7079771838667530664 n

          เหมืองแม่เมาะ เดินหน้าเพิ่มมูลค่า “ลีโอนาร์ไดต์” วัตถุพลอยได้จากการทำเหมือง พร้อมสร้างแนวทาง-สร้างความยั่งยืนให้ชุมชนรอบพื้นที่ กฟผ. แม่เมาะ

         “เหมืองแม่เมาะ” เหมืองถ่านหินลิกไนต์แบบเปิดขนาดใหญ่ มีความกว้าง 4 กิโลเมตร ยาว 7 กิโลเมตร คิดเป็นพื้นที่ราวๆ 16,000 ไร่ ซึ่งระดับลึกสุดปัจจุบันอยู่ที่ -39 เมตร ต่ำกว่าระดับน้ำทะเลปานกลาง หรือลึกกว่าขอบบ่อประมาณ 350 เมตร มีภารกิจหลักในการผลิตถ่านหินลิกไนต์และหินปูนส่งให้โรงไฟฟ้าแม่เมาะ เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้าจ่ายผู้ใช้ไฟฟ้าในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

         ปัจจุบันโรงไฟฟ้าแม่เมาะ มีกำลังผลิตรวม 2,220 เมกะวัตต์ คิดเป็นร้อยละ 14.31 ของกำลังผลิต กฟผ. รวมซึ่งอยู่ที่ 15,520.32 เมกะวัตต์ (100%) ข้อมูล ณ วันที่ 31 มีนาคม 2565 (ที่มา : https://www.egat.co.th/home/statistics-all-egat/) แต่ละปีต้องผลิตถ่านหินลิกไนต์จำนวน 14-15 ล้านต้น พร้อมกับเปิดหน้าดินราวๆ ปีละ 112 ล้านลูกบาศก์เมตร

280211328 369398905228916 106788575843799177 n

          ในขั้นตอนกระบวนการทำเหมืองนี้ ก่อนจะพบชั้นถ่านหินที่มีคุณสมบัติเหมาะสมในการใช้งานจะขุดพบ “ลีโอนาร์ไดต์ (Leonadite)” มูลดินทรายหรือวัตถุพลอยได้จากการทำเหมืองเป็นจำนวนหนึ่ง ปกติจะพบในชั้นถ่านหินที่มีความลึกไม่มาก ในอดีตจะขุดขนไปฝังกลบยังที่ทิ้งดิน

          โดยชื่อดังกล่าวเป็นตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติกับ Dr.A.G.Leonard นักธรณีวิทยาคนแรกที่เป็นผู้บุกเบิกในการศึกษาแหล่งถ่านหินของรัฐดาโกตาเหนือ ประเทศสหรัฐอเมริกา และได้ให้ความหมายไว้ว่า ลีโอนาร์ไดต์ เกิดจากการผุพังตามธรรมชาติของแหล่งถ่านหิน ชนิดลิกไนต์ (Lignite) ส่วนใหญ่พบสารประกอบของฮิวมัส (Humus) , กรดฟูลวิค (Fulvic Acid) , กรดฮิวมิค (Humic Acid) , และฮิวมิน (Humin) ซึ่งรวมเรียกว่า สารฮิวมิค (Humic Substances) ทั้งนี้ ข้อมูล ณ เดือนธันวาคม 2563 พบว่า เหมืองแม่เมาะ ได้มีการขุดขนลีโอนาร์ไดต์จำนวน 1,155,795 ตัน มากองเก็บไว้

           ที่ผ่านมา “เหมืองแม่เมาะ” ได้ร่วมกับสถาบันการศึกษาทำโครงการวิจัย เพื่อศึกษาข้อมูลคุณสมบัติของลีโอนาร์ไดต์ในพื้นที่ พบว่า เป็นชั้นดินปนถ่านที่ถูกออกซิไดซ์ตามธรรมชาติ มีปริมาณอินทรีย์วัตถุสูงมีกรดฮิวมิคเป็นองค์ประกอบ 15-40% มีคุณสมบัติในการช่วยปรับปรุงโครงสร้างดิน เพิ่มความสามารถในการอุ้มน้ำ การระบายน้ำและถ่ายเทอากาศ เป็นแหล่งอาหารของจุลินทรีย์ดินที่เป็นประโยชน์ และเพิ่มความสามารถในการดูดซับธาตุอาหาร ช่วยในการเจริญเติบโตของพืช ลดการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้กว่า 50% โดยยังได้ผลผลิตเท่าเดิม

          ขณะเดียวกัน ยังพบว่ามีคุณสมบัติเป็นกรด มีค่าการนำไฟฟ้า (สกัดด้วยน้ำอัตราส่วน 1:5) ในช่วง 3.47-7.25 เดซิซีเมนต์ต่อเมตร มีปริมาณอินทรีย์วัตถุในช่วง 11-18% รวมถึงมีปริมาณฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ในช่วง 7-23 มก./กก. และยังมีความสามารถในการแลกเปลี่ยนประจุบวก (CEC) อยู่ในช่วง 54-81 เซนติโมลต่อกิโลกรัม (cmolc/kg) และเปอร์เซ็นต์ความอิ่มตัวด้วยด่างสูงกว่า 60%

🔻ตั้ง 2 ทีมขับเคลื่อนเพิ่มมูลค่าลีโอนาร์ไดต์หนุนแผนยุทธศาสตร์และเศรษฐกิจหมุนเวียน กฟผ.

           นายประจวบ ดอนคำมูล ผู้ช่วยผู้ว่าการเหมืองแม่เมาะ (ชชม.) เปิดเผยว่า เพื่อให้การบริหารจัดการและพัฒนาธุรกิจเพื่อเพิ่มมูลค่าลีโอนาร์ไดต์ให้มีประสิทธิภาพ และเกิดประโยชน์สูงสุดในเชิงธุรกิจ รวมทั้งเพื่อสนับสนุนแผนยุทธศาสตร์และเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy : CE) ของ กฟผ. และสร้างแนวทางการส่งเสริมสนับสนุนการสร้างความยั่งยืนให้แก่ชุมชนรอบพื้นที่ กฟผ. แม่เมาะ จึงได้มอบหมายให้แบ่งการทำงานออกเป็น 2 ทีม

          ประกอบด้วย 1. ทีมบริหารจัดการ ทำหน้าที่จัดทำข้อมูล เช่น ปริมาณสำรอง คุณภาพ เป็นต้น พร้อมจัดทำงานขุดขนรวมทั้งการวางกองและการจัดเก็บให้สอดคล้องกับแผนการทำเหมือง สนับสนุนการพัฒนาธุรกิจเพื่อเพิ่มมูลค่า บริหารจัดการ ขาย หรือ การใช้ประโยชน์เพิ่มเติมในอนาคต โดยคำนึงถึงแผนการทำเหมือง กฎหมาย และข้อกำหนดต่างๆ และการใช้ทรัพยากรธรรมชาติให้เหมาะสมและผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงนำข้อคิดเห็นจากฝ่ายบริหารและผู้เกี่ยวข้องมาทบทวนการดำเนินงานให้มีประสิทธิผลและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

          และ 2. ทีมพัฒนาธุรกิจ ทำหน้าที่ประสานงานกับหน่วยงานทั้งภายในและภายนอก กฟผ. ร่วมศึกษาแนวทางในการจัดทำแผนพัฒนาเพื่อเพิ่มมูลค่าธุรกิจมูลดินทรายจากการทำเหมือง , วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์การใช้ประโยชน์ และนำผลที่ได้มาใช้ในการพัฒนาศักยภาพเชิงธุรกิจ และสนับสนุนวิสาหกิจชุมชน รวมทั้งแนวทางการพัฒนาเพื่อใช้ประโยชน์เพิ่มเติมในอนาคต

          ขณะเดียวกัน ยังให้ศึกษาข้อมูลทางการตลาด การออกแบบผลิตภัณฑ์ ตลอดทั้งการศึกษาความเหมาะสมในการลงทุน เพื่อเพิ่มมูลค่า ออกแบบระบบการผลิต ทำการผลิต และทดสอบการใช้งานผลิตภัณฑ์เพื่อเป็นต้นแบบสำหรับการต่อยอดและขยายผล โดยคำนึงถึงการใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด ลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียนของ กฟผ. พร้อมจัดทำแผนพัฒนาธุรกิจเพื่อให้บรรลุผลตามข้อตกลงผลการดำเนินงาน (PA) สายงาน รวช. ประจำปี 2565

280393077 369399138562226 8836096377777087767 n

🔻เปิดขั้นตอนจำหน่ายลีโอนาร์ไดต์ให้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่ อ.แม่เมาะ

          นายประจวบ กล่าวเพิ่มเติมว่า ในแต่ละปี เหมืองแม่เมาะ จะจำหน่ายลีโอนาร์ไดต์ให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่ อ.แม่เมาะ จ.ลำปาง มาอย่างต่อเนื่อง เพื่อนำไปผลิตเป็นผลิตภัณฑ์สารปรับปรุงดินจำหน่าย ล่าสุดปี 2565 มีวิสาหกิจชุมชนฯ ให้ความสนใจยื่นเอกสารหลักฐานการเสนอซื้อ และผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติจำนวนทั้งสิ้น 6 ราย คิดเป็นปริมาณ 10,700 ตัน ราคาจำหน่าย 250 บาท/ตัน (ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับปี 2564 ที่ผ่านมีกลุ่มวิสาหกิจชุมชนฯ ที่สนใจเสนอซื้อจำนวน 3 ราย รวมปริมาณ 2,000 ตัน

          โดยปีนี้มีการออกประกาศราคาขายมูลดินทรายเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2565 พร้อมกับกำหนด ยื่นเอกสารหลักฐานได้ตั้งแต่วันที่ 10-24 มกราคม 2565 ซึ่งผู้ที่สนใจได้ติดต่อขอรับใบเสนอซื้อจาก 2 ช่องทาง คือ ที่แผนกพัสดุเหมืองแม่เมาะ โทรศัพท์ 0 5425 4064 เวลา 08.00-16.00 น. และดาวน์โหลดเอกสารได้ทางเว็ปไซต์ https://bidding.egat.co.th/garagesale/garagesale_list.php

          ทั้งนี้ คุณสมบัติผู้เสนอซื้อจะต้องเป็นวิสาหกิจชุมชนในเขตพื้นที่ อ.แม่เมาะ จ.ลำปาง เท่านั้น และต้องไม่เป็นผู้มีผลประโยชน์ร่วมกับผู้ซื้อรายอื่น ในส่วนของข้อกำหนดและเงื่อนไขการเสนอซื้อนั้นต้องเสนอซื้อจำนวนไม่ต่ำกว่า 500 ตัน/ครั้ง พร้อมกันนี้ ต้องวางหลักประกันการเสนอซื้อพร้อมกับการยื่นซองเอกสารเสนอซื้อเป็นเงินสด ร้อยละ 20 ของวงเงินรวมที่เสนอซื้อทั้งหมด (รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) โดย กฟผ. จะคืนเงินหลักประกันการเสนอซื้อโดยไม่มีดอกเบี้ย เมื่อผู้ซื้อลงนามในสัญญาซื้อ

          นายประจวบ กล่าวด้วยว่า เมื่อผู้เสนอซื้อยื่นเอกสารแล้ว จะมีคณะกรรมการตรวจสอบคุณสมบัติลงพื้นที่เข้าตรวจเยี่ยมโรงงานผลิต กระบวนการผลิต และสถานที่กองเก็บ จากนั้นทางเหมืองแม่เมาะ จะจัดทำบันทึกสรุปรายละเอียดขออนุมัติขาย และดำเนินการส่งเรื่องต่อไปยังอุตสาหกรรมจังหวัดลำปาง ขออนุญาตนำมูลแร่หรือมูลดินทรายออกนอกเขตเหมืองแร่ตามกฎหมาย

          “ในขั้นตอนนี้เอง อุตสาหกรรมจังหวัดลำปาง ต้องทำเรื่องส่งไปยังสำนักงานอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่เขต 3 เชียงใหม่ (สรข.3) เพื่อให้มาดำเนินการเก็บตัวอย่าง พร้อมกับวิเคราะห์ตัวอย่างแร่ทางเคมีและการตรวจตัวอย่างแร่ ว่าตรงตามวัตถุประสงค์ที่ขอใช้มูลแร่หรือมูลดินทรายหรือไม่ โดยเมื่อได้รับแจ้งผลการตรวจสอบความเหมาะสมและความสอดคล้องของ สรข.3 แล้ว ทางสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดลำปางจึงจะออกหนังสืออนุญาตให้นำมูลแร่หรือมูลดินทรายออกนอกเขตเหมืองแร่ได้ ซึ่งทางเราจะต้องชำระค่าธรรมเนียมการนำมูลดินทรายออกนอกเหมืองแร่ ในราคาตันละ 12 บาท โดยมีเงื่อนไขกำหนดระยะเวลาขนมูลดินทรายออกนอกเขตเหมืองแร่ ภายใน 6 เดือน (นับจากวันที่ได้รับอนุญาต) และเมื่อชำระค่าธรรมเนียมแล้วจะได้เรียกผู้เสนอซื้อที่ผ่านการตรวจคุณสมบัติมาลงนามทำสัญญาต่อไป” นายประจวบ กล่าว

280428127 369399171895556 4282418221339206499 n

🔻เดินหน้าต่อยอดเพิ่มมูลค่า “ลีโอนาร์ไดต์”

          นายประจวบ กล่าวว่า เหมืองแม่เมาะ ได้ทำงานวิจัยกับคณะอาจารย์จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์โดยได้ติดตั้งเครื่องผลิตสารสกัด Humic Acid ต้นแบบขึ้น ก่อนหน้านี้ใช้การผลิตสารฮิวมิคจากเครื่อง Filter Press ซึ่งพบว่า ยังมีส่วนของสิ่งเจือปนอื่นอยู่มาก โดยเฉพาะแร่ดินเหนียวที่มีขนาดเล็กกว่ารูผ้ากรอง ทำให้ผ้ากรองไม่สามารถกรองอนุภาคขนาดเล็กมากได้ทั้งหมด

           จากนั้นจึงได้ติดตั้งเครื่องปั่นเหวี่ยงเพิ่มเติมเพื่อขยายขนาดการผลิตกรดฮิวมิคให้มีประสิทธิภาพใกล้เคียงกับการผลิตในระดับห้องปฏิบัติการ โดยเครื่องปั่นเหวี่ยงนี้จะแยกตะกอนฮิวมินและตะกอนดินเหนียวที่จะปนเปื้อนสารฮิวมิคออกมาให้ได้มากที่สุดในการสกัดครั้งที่ 1 และแยกสารฮิวมิคออกจากกรดฟูลวิคในการปั่นเหวี่ยงครั้งที่ 2

           โดยสรุปผลการผลิตสารฮิวมิค พบว่า ผลิตกรดฮิวมิคได้ 12.85% , กรดฮิวมิคที่ผลิตได้มีปริมาณอาร์เซนิกลดลงและมีปริมาณต่ำกว่าที่มาตรฐานกำหนด, กรดฮิวมิคที่ได้จากเครื่องปั่นเหวี่ยงมีหมู่ฟังก์ชันคล้ายครึงกับหมู่ฟังก์ชันของกรดฮิวมิคมาตรฐาน มากกว่ากรดฮิวมิคที่ได้จากเครื่อง Filter Press , กรดฮิวมิคที่ผลิตได้มีความบริสุทธิ์มากขึ้น เนื่องจากเครื่องปั่นเหวี่ยงสามารถแยกอนุภาคดินออกไปได้มากขึ้น และเครื่องปั่นเหวี่ยงนี้ สามารถแยกกรดฮิวมิคออกจากกรดฟูลวิคได้ด้วย

           นายประจวบ ยังกล่าวด้วยว่า ในปี 2565 ได้จัดทำแผนศึกษาความเป็นไปได้ในการทำธุรกิจลีโอนาไดต์ (Business Model) พร้อมกับเตรียมขอขึ้นทะเบียนสูตรปุ๋ยกับกรมวิชาการเกษตร โดยมีขั้นตอนการดำเนินการทั้งการวิจัยผลิตภัณฑ์ , การวิจัยตลาดขั้นต้น , การออกแบบผลิตภัณฑ์ต้นแบบ , การสำรวจและทดสอบผลิตภัณฑ์ต้นแบบสู่ตลาด , การวิจัยตลาดและเศรษฐศาสตร์ขั้นรายละเอียด , การออกแบบผลิตภัณฑ์ขั้นสุดท้ายสำหรับผลิตจำนวนมาก , การวิจัยเพื่อผลิตสินค้าจำนวนมาก , การศึกษาความเหมาะสมในการลงทุน , การวางแผนพัฒนาธุรกิจ ทั้งความเสี่ยงด้านต่างๆ พันธมิตรทางธุรกิจ รูปบริษัท รูปแบบโครงการ เป็นต้น ทั้งนี้ จะนำเสนอผลการศึกษาและแผนพัฒนาธุรกิจดังกล่าวต่อ คบ.รวช. และนำเสนอต่อ คบ.กฟผ. ต่อไป

          “เราคาดหวังเป็นอย่างยิ่งว่าสิ่งที่พวกเราดำเนินการนำวัตถุพลอยได้จากการทำเหมือง ซึ่งตอนนี้มีปริมาณค่อนข้างมาก จะทำให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับองค์กร สนับสนุนแผนยุทธศาสตร์และเศรษฐกิจหมุนเวียน ของ กฟผ. สอดรับกับสถานการณ์ที่ราคาปุ๋ยสูงขึ้นจากวิกฤตในปัจจุบัน และที่สำคัญยังสร้างแนวทางการส่งเสริมสนับสนุนการสร้างความยั่งยืนให้แก่ชุมชนรอบพื้นที่ กฟผ. แม่เมาะ อีกด้วย” นายประจวบ กล่าว

          สำหรับ เหมืองแม่เมาะ นั้นมีปริมาณถ่านหินลิกไนต์ที่มีความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ (Economic Reserve) จำนวน 827 ล้านตัน จากปริมาณถ่านทั้งแอ่ง (Geological Resource) จำนวน 1,088 ล้านตัน โดยสถานะสิ้นเดือนตุลาคม 2564 ได้ผลิตถ่านไปแล้ว (Already Produced) 531 ล้านตัน (64%)

          ทั้งนี้ ต้องจัดสรรถ่านสำหรับค้ำยันใต้พื้นที่ฟอสซิลหอยจำนวน 97 ล้านตัน (12%) ทำให้คงเหลือถ่านส่งให้กับโรงไฟฟ้าแม่เมาะเพื่อให้ใช้งานได้ถึงปี 2592 จำนวน 199 ล้านตัน (24%) สถานะสิ้นเดือนตุลาคม 2564