การดำเนินงานผลิตไฟฟ้าและทำเหมืองแร่ลิกไนต์ในพื้นที่ อ.แม่เมาะ ของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยนั้น มีการคืนรายได้และการพัฒนาสู่ท้องถิ่น อ.แม่เมาะ ในหลากหลายรูปแบบด้วยกันทั้งทางตรงและทางอ้อม ไม่ว่าจะเป็น ภาษี งบประมาณด้านความรับผิดชอบต่อสังคม(CSR) เงินบริจาค โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เงินกองทุนพัฒนาไฟฟ้า โรงไฟฟ้าแม่เมาะ ซึ่งมีงบประมาณกว่าปีละ 360 ล้านบาท เพื่อพัฒนาพื้นที่ อ.แม่เมาะ และจังหวัดลำปาง นอกจากนี้ ในส่วนการทำเหมืองแร่ลิกไนต์ ก็มีการจัดตั้งกองทุนเช่นเดียวกัน โดยอาจเรียกโดยเข้าใจง่ายได้ว่ากองทุนเหมืองแม่เมาะ 

04

ความเป็นมา

กองทุนเหมืองแม่เมาะ ประกอบไปด้วย 2 กองทุน คือ กองทุนเฝ้าระวังสุขภาพประชาชน และกองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่ เกิดจากการดำเนินการตามมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ ซึ่งเป็นเงื่อนไขตามที่ระบุไว้ในรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม EIA ซึ่งเป็นเอกสารแนบในการขออนุญาตประทานบัตร โดยกองทุนฯได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2557 สำหรับโครงการเหมืองแร่หินปูน ต่อมาในปี 2560 เมื่อ กฟผ. ได้รับอนุญาตประทานบัตรโครงการเหมืองแร่ลิกไนต์ จึงได้จัดตั้งกองทุนเฝ้าระวังสุขภาพประชาชนและกองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่ โดยโครงการเหมืองแร่ลิกไนต์ครอบคลุมพื้นที่ 6 ตำบล โดยครอบคลุมพื้นที่ 5 ตำบลในเขตอำเภอแม่เมาะ และ ตำบลบ้านเสด็จในเขตอำเภอเมืองลำปาง

05

การดำเนินการกองทุน

กฟผ. จัดตั้งกองทุนเฝ้าระวังสุขภาพของประชาชน และกองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่ โดยจัดสรรเงินงบประมาณเข้ากองทุนฯ ปีละ 600,000 บาทต่อกองทุน ในเดือนแรกของทุกปีตลอดอายุประทานบัตร รวมทั้งสิ้นปีละ 1,2000,000 บาทต่อปี

โดยกองทุนเฝ้าระวังสุขภาพ จะใช้เพื่อการเฝ้าระวังด้านสุขภาพของชุมชนที่ตั้งอยู่โดยรอบพื้นที่เหมืองแร่ และกองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่ จะใช้ในการพัฒนาสาธารณประโยชน์ของชุมชนโดยรอบพื้นที่ประทานบัตร โดยการบริหารจัดการกองทุนได้ดำเนินตามระเบียบปฏิบัติที่กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่กำหนด พร้อมจัดตั้งคณะกรรมการมวลชนสัมพันธ์โครงการเหมืองแร่เป็นผู้บริหารจัดการกองทุน และมีองค์ประกอบของคณะกรรมการฯ ประกอบด้วย ผู้ถือประทานบัตรหรือผู้แทน ผู้แทนภาคประชาชน ผู้แทนส่วนราชการท้องถิ่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ผู้แทนสถานศึกษา พัฒนากรประจำท้องที่ ผู้แทนวัด และสถานศึกษาในพื้นที่

01

วัตถุประสงค์ของกองทุนเฝ้าระวังสุขภาพโครงการเหมืองแร่

1. เพื่อจัดสรรเงินงบประมาณเข้าบัญชีกองทุนเฝ้าระวังสุขภาพเหมืองแร่

2. เพื่อดำเนินการตรวจสุขภาพประชาชนโดยรอบพื้นที่เหมืองแร่ ของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง ในรัศมี 1-3 กิโลเมตร โดยกิจกรรมสำคัญอันดับแรกต้องมีการ X-ray ปอด และกิจกรรมตรวจสุขภาพของร่างกายเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

3. เพื่อจัดทำแผนที่ชุมชนเพื่อเชื่อมโยงกับข้อมูลด้านสุขภาพ และโครงการที่เกี่ยวข้องกับการเฝ้าระวังสุขภาพของประชาชนที่มีโอกาสเสี่ยงการเกิดโรคจากสถานประกอบกิจการเหมืองแร่

07

วัตถุประสงค์ของกองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่

เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับการพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่ประทานบัตร และพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับประทานบัตร

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

          การติดตามเฝ้าระวังสุขภาพของประชาชนโดยรอบพื้นที่การทำเหมืองนั้น นอกจากจะเป็นการรวบรวมข้อมูลเพื่อประเมินความเชื่อมโยงทางด้านสุขภาพกับการทำเหมืองฯของประชาชนในพื้นที่แล้ว การตรวจสุขภาพยังช่วยให้ประชาชนได้รู้ถึงข้อมูลสุขภาพของร่างกายตัวเอง ทำให้เกิดความเชื่อมั่นในการดำเนินการของเหมืองตลอดจนการใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่ใกล้เคียง นอกจากนี้ยังสามารถใช้ข้อมูลดังกล่าวเพื่อเฝ้าระวังและดูแลสุขภาพของตนเองในด้านอื่นๆ ได้อีกด้วย ส่วนกองทุนพัฒนาหมู่บ้านนั้น ช่วยส่งเสริมและเติมเต็มการพัฒนาสาธารณประโยชน์ในมิติต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการศึกษา ประเพณี วัฒนธรรม และความเป็นอยู่ของประชาชนรอบพื้นที่โครงการเหมืองแร่ได้

28279638 10155610393284633 5842330499810310356 n

ผลการดำเนินโครงการที่ผ่านมา

          กองทุนเฝ้าระวังสุขภาพโครงการเหมืองแร่ ได้จัดให้มีการตรวจสุขภาพประชาชนโดยรอบพื้นที่ ซึ่งมีประชาชนสนใจเข้าร่วมทั้งสิ้น 2,064 คน ซึ่งผลการ X-ray ปอด พบจำนวนผู้ผิดปกติ และต้องพบแพทย์ทั้งสิ้น 70 คน ซึ่งจะเข้ารับการรักษาต่อที่โรงพยาบาลของรัฐ อย่างไรก็ดีจากผลตรวจในเชิงพื้นที่ พบว่า พื้นที่ที่อยู่ใกล้ กฟผ.แม่เมาะกลับมีผู้ผิดปกติน้อยกว่า ได้แก่ ต.บ้านดง มีจำนวน 3 คน สบป้าด 6 คน แม่เมาะ 5 คน ในขณะที่พื้นที่ที่ห่างไกลออกไป ได้แก่ ต.นาสัก 12 คน ต.จางเหนือ 19 คน และบ้านเสด็จถึง 20 คน สะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบต่อสุขภาพที่เกิดขึ้น อาจไม่ได้เกิดจากการดำเนินงานของเหมืองและโรงไฟฟ้าเพียงอย่างเดียว แต่อาจจะมาจากวิถีชีวิตของคนในพื้นที่นั้นๆ ตลอดจนเรื่องของการเกษตร และอัตราการเผาป่าในพื้นที่ภาคเหนืออีกด้วย

          ด้านกองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่ 5 ตำบลในพื้นที่อำเภอแม่เมาะ ได้คัดเลือกโครงการบริหารจัดการขยะชุมชน เป็นโครงการภายใต้กองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่ลิกไนต์ ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการจัดอบรมให้ความรู้ในการจัดการขยะเปียกโดยใช้ไส้เดือน โครงการฝึกอบรมคุณธรรมจริยธรรมของตำบลบ้านดง และโครงการจัดซื้อพัดลมเพื่อสาธารณประโยชน์ในชุมชนของตำบลบ้านเสด็จ

IMG 9521 resize

ทิศทางในอนาคตที่กองทุนจะมุ่งเน้น

          กองทุนเฝ้าระวังสุขภาพโครงการเหมืองแร่ จะเน้นการส่งเสริมในเรื่องของโครงการเฝ้าระวังสุขภาพให้กับชุมชน เพื่อให้ชุมชนรอบพื้นที่โครงการมีสุขภาพที่ดี พร้อมบูรณาการการใช้ผลตรวจสุขภาพร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่ อาทิ กองทุนพัฒนาไฟฟ้าโรงไฟฟ้าแม่เมาะ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการใช้งบประมาณ ส่วนกองทุนพัฒนาหมู่บ้านรอบพื้นที่เหมืองแร่ จะมุ่งขยายผลโครงการจัดการขยะในพื้นที่ พร้อมทั้งพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนรอบพื้นที่โครงการ โดยพร้อมบูรณาการกับภาคส่วนออื่นๆ เพื่อให้ชุมชนสามารถอยู่ได้อย่างยั่งยืน